EMAMAKI: 80
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LEKWENGETA (FAL)
LIPHEPHA LEKUCALA (P1)
IMEMORANDAMU
LIBANGA 12
SIGABA A: SIVISISO
UMBUTO 1
Imemorandamu yekumaka sivisiso:
Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele.
Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki kufanele ehlukaniswe emkhatsini, lokusho kutsi limaki linye linikwa LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO lelinye linikwe sizatfu/kuchaza/ngalokugcwele/kwesekela/ kucaphuna.
Imibuto lefuna kucaphuna etheksthini, bahlolwa abangajeziswa nangabe bashiye timphawu tekucaphuna.
Uma umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.
Uma umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.
Uma umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati anganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana nembuto angajeziswa. Kodvwa nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi etheksthini kantsi liyafuneka, loko kwemukelekile.
Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale imphendvulo ngalokugcwele.
TIMPHENDVULO
Luhlanya luhamba lukhuluma lodvwa.
Indlela yekushaya lucingo, sms, umsakato, njll.
Titsi hhohlo lapho acabanga.
Kufa akulungiselelwa/Kufa kufika nobe nini.
Basemsebentini wabo.
Kwenta tintfo ungacabangi ngatsi uluhlanya/kusangana.
Ucabanga kutsi utsakatfwa timfamona letimbangisako.
A Lijingi lidliwa yinhlitiyo
B Umshado wesilumbi.
Bafundza kutsi emshadweni uyabambelela ebumnandzini nasebubini awuhlehli.
Sikhumbuzo abetfukile acabanga kutsi umkakhe angahle afe ngalokugula labatsi kumyise esibhedlela.
A na B Ngumuntfu longakafundzi/longenamali. (Tsatsa kunye)
Umsebenti wasekhishini awubaniki litfuba lekubopha thayi ngobe bagcoka timphahla tabolokhishi.
B. Tivakashi.
C. Litiko leTebulungiswa.
B. Kuyala umfana.
Ngemvubu/ngendvuku nobe akusiko konkhe loku.
D. Bantfu bemtsetfo labavikela sive.
Timphendvulo titawehluka: Titfutfukisa umnotfo, tinika bantfu imisebenti, njll.
Bemuka bantfu tikhwama tabo /Bebantjontja.
Emalungelo ekuba sesikolweni/ Ekutiphatsa kahle/Ekuhlonishwa. S.A.P.S.
SAMBA SIGABA A:
SIGABA B: SIFINYETO
UMBUTO 2
Bahlolwa kufanele baphendvule sifinyeto balandzele luhlakasimo lolufanele. Sifinyeto lesibhalwe sangalandzeli luhlakasimo lolufanele asinawuhlolwa.
Nika limaki lalawo maphuzu labhalwe ngemisho legcwele
Bahlolwa kufanele bakhombise linani lemagama labawasebentisile ekugcineni kwetimphendvulo tabo.
Elulwimini lwekucala lwekwengeta,nika emamaki ngalendlela:
Tijeziso
Nangabe sifinyeto sisidze kwengca lelinani lelimisiwe, akufundvwe emagama lasihlanu kuphela bese konkhe lakubhalile akusafundvwa.
- 10 emaphutsa - khokha limaki-1
- 15 emaphutsa - khokha emamaki lama-2
emaphutsa nobe ngetulu - khokha emamaki lama-3
- 7 imisho lephindziwe: khipha emamaki lama-2
Khipha limaki linye emamakini lasanikwe umhlolwa emaphuzwini nasekusetjentisweni kwelulwimi kungakhombisi emagama lasetjentisiwe nobe kubala kabi emagama
EMAPHUZU LABALULEKILE
Labafuna kuhlala etihlalweni letisembili batawukhokha emarandi lalikhulu, labatawuhlala neluntfu bakhokhe R90.
Labafuna kungenela lelidzili batawukhokha emarandi langemashumi lasiphohlongo.
SAMBA SIGABA B:
SIGABA C: LUHLELO NEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
Imemorandamu yekumaka sigaba C
Sipelingi:
Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele tingemukelwa nangabe sipelingi sinemaphutsa.
Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe liphutsa lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.
Nangabe kuhlolwa sifinyeto, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/timphawu letifanele.
Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe ngalokugcwele njengoba kubekwe eticondzisweni.
Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe KOKUBILI luhlavu loluhambisana nemphendvulo KANYE nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele..
TIMPHENDVULO
UMBUTO 3
Hholohholo!/ Mntfwanaketfu.
Kwakhiwa umusho ngeligama, 'litsanga,' lisho sitfo semtimba: sib. Ngihlatjwe lutsi etsangeni.
Ngumkhuba wemadvodza kuhamba njengelituba laNowa, bantfwana basale babulawa yindlala emuva emakhaya, bona babe badla kashisanyama.
Inchazelo yenkhulumo:
Kuba yinkinga lenkhulu uma indvodza inesitsembu
C. Kusita.
Sebasitwa ngiko kukhipha /kukhokha sandla kwabomakhelwane
Tinongo tenkhulumo:
Sifaniso.
Sihabiso.
Nekushona/kukhotsama/kuhamba/kulala/ kusishiya kwagogo wabo kwasilaya.
Lapha edladleni likati lilala etiko.
Mabonakudze kusho kubona tintfo letisekudzeni nawe.
UMBUTO 4
Timphambosi leticuketfwe imisho:
Imphambosi yekwentisa
Imphambosi yekwentela
Imphambosi yekwentana
Tibukeli tamemeta kutsi yato lendzebe, tihamba nayo.
Imisho lecuketse tindlela tesento:
Hamba minyaka
Kutimisela kuphela lokufunekako
Ayashukana mbamba emacembu
Licembu lelitawuncoba litawutfola tigidzi temarandi.
Kwakhiwa umusho ngeligama, 'emarandi': sib. Emarandi latinkhulungwane letine ngawanika babe ekupheleni kwenyanga.
C Sibalulingco lesichaza kutimisela.
Umsebenti wetakhi temagama.
Sicalo seligama lesikhomba bunye.
Sicalo seligama lesikhomba bunyenti.
Kwakhiwa umusho ngesabito sekukhomba bucalu - labo: sib. Letsa labo bantfwana lapha.
Cha, ungahambi minyaka / Cha musa kuhamba minyaka.
Lakitsi lona licembu litawuphumelela ngemalengiso kulomdlalo. / Labo-ke batawudliwa.
Lisebenta kugcizelela.
SAMBA SIGABA C:
SAMBA:
